Fikri mülkiyet hukukunda tükenme ilkesi nedir?

Fikri mülkiyet hukukunda tükenme ilkesi, bir ürünün bir kez satılması durumunda, bu ürünün sonraki işlemlerine ilişkin hak sahibinin kısıtlanmasını öngören önemli bir kavramdır. Bu ilke, özellikle ticaretin ve rekabetin gelişmesi açısından büyük bir öneme sahiptir. Tükenme ilkesi, fikri mülkiyetin korunması ile tüketicilerin hakları arasında bir denge kurarak, bir ürünün mülkiyetinin devrini kolaylaştırır ve serbest piyasa koşullarını destekler.

Fikri mülkiyet hukukunda tükenme ilkesi, fikri mülkiyet hakkı bulunan ürünün bir kez satıldıktan sonra hak sahibinin o ürünün sonraki satışına müdahale edememesini ifade eder. 

Bu ilkenin uygulanabilmesi için iki şart birlikte gerçekleşmelidir:

Tükenme ilkesi, üç farklı şekilde görülebilir:

1. Ürün, hak sahibi tarafından veya onun izniyle piyasaya sunulmalıdır.
2. Tekrar satışı yapılan ürünler, orijinal olmalıdır.

1. Ülkesel tükenme: Ürün, sadece satışın gerçekleştiği ülke sınırları içinde tükenir.
2. Bölgesel tükenme: İlgili bölge, bir ülke gibi kabul edilerek uygulanır (AB'de kabul edilmiştir).
3. Uluslararası tükenme: Ürün, dünyanın herhangi bir yerinde hak sahibinin izniyle piyasaya sürülünce hak tükenir ve hak sahibi o ürünün başka bir ülkede satışına engel olamaz.